Interview Heidi Lobato - directeur Africa in the Picture

In elke nieuwsbrief die Netwerk CS tussen 2002 en 2008 verspreidde, werd een directeur geinterviewd over het diversiteitsbeleid van zijn of haar instelling. De interviews geven een mooi beeld van de ontwikkeling binnen organisaties en in de cultuursector.

februari 2004

Het is ongewoonlijk om een directeur of directrice thuis te interviewen. Door mijn werk voor Netwerk CS heb ik alle kleuren directievertrekken gezien, alle kleuren thee gedronken, en alle kleuren lederen stoelen onder me gehad. Diversiteit alom. Deze keer sta ik voor het huis van Heidi Lobato. Ze is zakelijk directeur van Africa in the Picture, het oudste en nog steeds meest swingende Afrikaanse en diaspora filmfestival van Europa. Blanke mannen staan voor de deur te roken. Schilders. Het hele huis van Lobato wordt gewit!

'Let niet op de rotzooi,' wordt mij gevraagd door Lobato. Elke directeur vraagt mij altijd wat. Ik kan me nog herinneren dat ik een keer na een interview werd opgebeld. De geïnterviewde directeur had het gesprek gelezen. 'Kun je eruit halen dat ik rook?' vroeg hij. 'Mijn vrouw denkt dat ik al acht jaar ben gestopt.' Als interviewer heb je een chantagemiddel: het interview. Ik kom door mijn werk bij Netwerk CS bij veel culturele instellingen zonder te betalen binnen. Logeplekken en eerste rij stoelen ontvangen me steevast met rood fluweel en veel beenruimte.

Heidi Lobato is zo openhartig dat ik al snel mijn VIP plaats bij het Africa in the Picture Festival aan mijn neus voorbij zie gaan. Helaas. Als ik vraag of ik een foto mag maken voor op de website, roept Lobato onmiddellijk: 'Ho! Stop! Eerst mijn lippen stiften!' Vuurrood zijn ze. En ik moet me op mijn werk concentreren.

'Africa in the Picture is een tweejaarlijks festival dat in Rotterdam, Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Eindhoven plaatsvindt. De films en de filmmakers zijn internationaal; uit het Afrikaanse continent, en de diaspora: Noord- en Zuid-Amerika en Europa. Het is een uniek filmfestival. Bij ons houdt het bezoek ook niet op als de aftiteling verschijnt. We hebben goede discussies na de films en dat ervaart het publiek als prettig.'

Ik vraag Lobato naar het publiek, ik stotter bij het woord diversiteit, me er ineens van bewust dat ik naar de bekende weg vraag. Hallo!? Afrika, Noord-Amerika, Zuid-Amerika, Europa. Kan een publiek nog meer divers zijn? Van Mars? Gelukkig stoort Lobato zich niet aan mijn boerse vraag.
'We hebben 7000 bezoekers.' Lobato laat een pauze vallen. 'Heel divers,' zeggen haar rode lippen in een glimlach. 'We maken ons heel erg druk om ons publiek. We willen per se diverse doelgroepen hebben. Daar zitten we ook erg op. We willen de Marokkanen hebben, de Ghanezen, de Surinamers, de Antilianen, de Nederlanders; alles en iedereen.'

Dat wil het museum Boymans-van Beuningen ook. Maar hoe krijg je die mensen binnen?

'Ons is opgevallen dat je die doelgroepen niet bereikt met "effe een advertentie in De Volkskrant". Dat kun je vergeten. We hebben heel veel persoonlijk contact, we gaan letterlijk de boer op. Je zoekt contact met hun buurthuizen, met hun gemeenschappen. We gaan ook doelbewust naar dingen georganiseerd door die doelgroepen. We moeten niet denken dat we in een keer alles en iedereen winnen. Een cultureel evenement is voor deze doelgroepen niet zo logisch als dat voor ons is. Het gaat er ook om dat mensen gaan beseffen dat een cultureel evenement ook voor hun is. Dat is ook iets waar we erg op zitten.'

Hoe ziet de programmering van Africa in the Picture eruit? Je werkt met adviseurs en scouts. Kun je daar iets meer over vertellen?

'Een groot deel van de research doen wij als directie, ook om de thema's te bepalen. Verder hebben we een scout in de VS, iemand die heel veel Afrikaans-Amerikaanse films ziet. Die zit daar en onderhoudt ook daar de contacten. We hebben ook iemand voor Noord-Afrika en iemand die Gay-Africa heeft gedaan.' Blijkbaar kijk ik verbaasd, want Lobato legt me ogenblikkelijk uit wat dat inhoudt. 'Dat is een thema,' zegt ze. 'Ons festival is opgedeeld in thema's, om het publiek handvaten te bieden. Het is zó divers,' knipoogt Lobato, 'dat we mensen moeten helpen, zodat ze een idee hebben wat ze in welke zaal kunnen verwachten. "Afrikaans" vinden mensen vaak een vaag begrip. We willen met thema's handvaten aanreiken.'

Op de automatische piloot vraag ik naar de Wet Samen. Lobato trekt nu voor het eerst haar wenkbrauwen op. Ik voel me een enquêteur, iemand die kruisjes zet: divers publiek X, diverse programmering X, divers personeel X. Ik ben doodgemaakt door directeurs die me vragen uit interviews te halen dat ze roken. Die niet de waarheid spreken, die gekunsteld praten. 'Weet je, kijk?' zegt Lobato. 'Het is normaal dat er bij ons mensen uit alle bevolkingsgroepen en -lagen werken. Een percentage weet ik niet. En als er voor een bepaalde functie die we zoeken geen migrant beschikbaar is, dan gaan we niet zoeken naar iets wat er niet is. Dan werkt Mevrouw Janssen gewoon bij ons, hoor.'

Bij oprechtheid hoort een hart dat aan de mond verbonden is. Ik ben door mijn vragen heen, mijn enquêtering, en zwijg. Lobato's glinsterende lippen daarentegen spelen met de lichtinval: 'We hebben een beleidsplan geschreven om het festival jaarlijks te maken. We hopen van harte dat we in het kunstenplan komen. De continuïteit en professionalisering van Africa in the Picture vraagt om meer structuur. De opbouw en cyclus vragen om het elk jaar te organiseren. Nu kun je zeggen: "Er zijn al genoeg festivals", maar dit festival is uniek. Dus als iemand van de adviescommissie dit leest: We moeten in het kunstenplan!'

Als ik mijn opnameband heb uitgedrukt en mijn spullen heb gepakt en naar buiten wil lopen, krijg ik bijna een kus, maar volgens mij realiseert Lobato op het laatste moment dat haar lippen gestift zijn.
'Ik let niet op de rotzooi,' wil ik zeggen, maar we schudden al handen en zeggen elkaar gedag.